در آن روزگار بىنظير بوده است ، امّا بهشتى و شهرى با آن طمطراق افسانه‌اى بيش نيست ، در خاتمه اين نكته را ناگفته نگذاريم كه در اين باره هر چه جستجو كرديم ، حديثى از رسول خدا و ائمّه عليهم السّلام هر چند ضعيف هم باشد نقل نشده است ، و من اين مطلب را در كتاب سيرى در اسلام مفصّل و روشنتر آورده‌ام . ازْر : نيرو ، محكمى ( نهايه ) موسى به خدا عرض كرد * ( اشْدُدْ بِه أَزْرِي وَأَشْرِكْه فِي أَمْرِي » ) * طه : 31 بوسيلهء برادرم هارون بر نيروى من بيافزاى و مرا بوسيلهء او نيرومندتر كن ، و او را شريك كار من گردان در قاموس ، احاطه ، نيرو ، تقويت و پشت ، معنى شده . در مجمع البيان ذيل آيهء فوق گويد : يعنى پشت مرا به دو محكم كن ، به نظر ميايد كه معنى جامع ، همان محكمى باشد ، و آن با احاطه و پشت قابل جمع است . [ آزَرَه ] * ( « كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَه فَآزَرَه فَاسْتَغْلَظَ » ) * فتح : 29 يعنى مانند زرعى كه جوانهء خود را از زمين بيرون كرد ( روياند ) پس آن را نيرو داد تا سخت شد ، مفاعله در آيه ، بمعنى تكثير است . آزر : * ( « وَإِذْ قالَ إِبْراهِيمُ لأَبِيه آزَرَ أَ تَتَّخِذُ أَصْناماً آلِهَةً » ) * انعام : 74 ظاهر آيه آنست كه آزر پدر ابراهيم عليه السّلام بود . و صريح آيات است كه آزر مشرك و بت پرست بود و در مقام انكار ميگفت * ( « أَ راغِبٌ أَنْتَ عَنْ آلِهَتِي يا إِبْراهِيمُ » ) * مريم : 46 در اين جا دو سئوال پيش ميآيد ، [ پدر ابراهيم ] اول آنكه اهل تاريخ نام پدر ابراهيم عليه السّلام را تارح ( با حاء و خاء ) نوشته‌اند ، در مجمع البيان از زجّاج نقل شده : بين علماء نسب اختلاف نيست كه نام پدر ابراهيم ، تارخ بود مسعودى در اثبات الوصية پدر آن حضرت را از پيامبران شمرده و نام وى را تارخ گفته است ، ميگويد : تارخ كه پدر ابراهيم خليل بود : در عهد نمرود بدعوت برخاست و آنگاه او را بيست و چهارمين پيغمبر از پيامبران نقل مىكند و نيز ميگويد : از عالم عليه السّلام نقل شده كه : آزر